Wat zijn hasj en weed?
Hasj en weed zijn afkomstig van een plant met de latijnse naam Cannabis Sativa, kortweg cannabis. In het Nederlands noemen we die plant hennep. Als je de vrouwelijke bloemtoppen ervan droogt en verkruimelt, krijg je marihuana. Marihuana is groen-bruin van kleur en wordt meestal 'weed' of 'wiet' genoemd. Als je de hars van de plant tot blokken of plakjes perst, krijg je hasj. De kleur daarvan varieert van lichtbruin tot zwart. Via een speciale bewerking kan een sterk geconcentreerde stof uit de plant worden gemaakt: hasj-olie. Weed, hasj en hasjolie verspreiden een heel karakteristieke geur. Wie die eens heeft geroken, herkent hem in het vervolg onmiddellijk.

Wat zit er in?
Het bestanddeel waar het om gaat, wordt kortweg 'THC' genoemd (voluit: delta-9-tetrahydrocannabinol). Hoe warmer het klimaat waarin de hennep groeit, hoe meer THC er in zit. Ook Nederlandse 'wiet' die onder vrijwel ideale omstandigheden in kassen is gekweekt, bevat vaak veel THC. Hasjolie kan zelfs voor meer dan de helft uit THC bestaan.

Wat staat in de wet?
Het kweken van weedplanten en het bezitten van hasj of weed is altijd strafbaar, ook al gaat het om kleine hoeveelheden. In de praktijk bestaat er echter geen actief opsporingsbeleid wanneer iemand voor eigen gebruik maximaal 5 planten kweekt of maximaal 30 gram hasj of weed in bezit heeft. (NB koffieshops mogen niet meer dan 5 gram tegelijk aan een klant verkopen). Het niet actief opsporen en vervolgen wordt ook wel 'gedogen' genoemd. Minderjarigen (mensen onder de 18 jaar) bij wie bovengenoemde strafbare feiten worden geconstateerd, krijgen een proces-verbaal. Politie en justitie geven prioriteit aan het opsporen en vervolgen van de kweek, de handel en het bezit van grotere hoeveelheden. Daarop staan ook aanzienlijk zwaardere straffen. Worden hasj en weed beschouwd als 'soft drugs', hasjolie valt onder de 'harddrugs'. Die worden niet gedoogd, op bezit staan forse straffen.

Waar komt cannabis vandaan?
Hennep wordt op diverse manieren gebruikt. In het grootste deel van de wereld is het een heel gewone plant. De vezels ervan worden al 12.000 jaar gebruikt voor het maken van touw en kleding. Hennep wordt door boeren wel aangeplant als windscherm. Een kleine vijfduizend jaar geleden werd in China ontdekt dat de plant ook een geneeskrachtige werking heeft. Ook nu nog wordt THC medisch toegepast, bijvoorbeeld om de bijwerkingen van chemotherapie tegen te gaan. In de dertiger jaren werd cannabis in de VS verboden, andere landen volgden. Vanaf het begin van de jaren zestig kwam cannabisgebruik in Nederland in opmars, terwijl het toen nog streng verboden was. In de tien jaar daarna nam het gebruik fors toe. Rond 1980 liep het gebruik weer wat terug, maar daarna heeft de stijging zich voortgezet.

Wat voelt de gebruiker van hasj of weed?
THC versterkt de stemming. Wie zich niet zo gelukkig voelt, kan zich er nog rotter door voelen. Bij iemand die zich goed voelt, valt het meestal prettig. Hij wordt er 'high' van. Het woord >stoned= wordt gebruikt vanwege het zwaar aanvoelen van met name armen en benen. THC beïnvloedt ook de waarneming. Kleuren worden intenser ervaren, muziek wordt intenser beleefd. Het gevoel voor ruimte en tijd verandert, de fantasie slaat op hol. Sommige mensen krijgen ineens zin om veel te eten ('vreetkick'), anderen de slappe lach. Maar ook kun je door angst overvallen worden. THC verslapt de spieren, maakt de mond droog, de ogen rood, verwijdt de pupillen en versnelt de hartslag. Sommige van deze effecten kunnen als vervelend worden ervaren.

Hoe wordt het gebruikt?
Hasj en weed worden meestal vermengd met tabak en dan met één of meer vloeitjes tot een sjekkie gerold. Dat heet dan een 'stickie' of 'joint'. Het roken heet 'blowen'. Er zijn ook mensen die het in eten verwerken, meestal een taart of zogenaamde 'space-cake'. Een stickie of joint werkt al na een paar minuten, twee tot vier uur later is het effect weg. Hasj en weed in het eten begint vaak pas na een uur te werken (wat risico's met zich meebrengt).

Wie gebruiken het?
Hasj en weed zijn in Nederland vrij gemakkelijk te krijgen. De prijs die ervoor betaald wordt, varieert van 5 tot 15 gulden per gram. Mensen gebruiken het om zich er lekker en ontspannen door te voelen, of om de werkelijkheid te ontvluchten. De interesse is het grootst in de puberteit, omdat dan de behoefte om te experimenteren het grootst is. Van alle scholieren boven de 12 jaar heeft 14% ooit een keer hasj of weed geprobeerd. In de groep van 18 jaar en ouder heeft 47% van de jongens en 22% van de meisjes ooit hasj geprobeerd. In de groep van 12 tot 18 jaar heeft bijna 9% van de jongens en ruim 4% van de meisjes kortgeleden nog gebruikt. Het experimenteren is meestal van voorbijgaande aard. Verder komt gebruik van hasj en weed voor onder alle leeftijdsgroepen, rangen en standen. Het aantal gebruikers in Nederland wordt geschat op 600.000.

Kun je er verslaafd aan raken?
Je kunt onderscheid maken tussen lichamelijke afhankelijkheid en geestelijke afhankelijkheid. We spreken van lichamelijke afhankelijkheid, als het lichaam protesteert wanneer met gebruik van een middel wordt gestopt (ontwenningsverschijnselen). Bij het gebruik van hasj en weed treedt dit niet op. Ook heeft de gebruiker niet steeds meer nodig om hetzelfde effect te bereiken. Tenslotte leidt het gebruik niet automatisch tot een behoefte aan zwaardere drugs. Geestelijke afhankelijkheid houdt in dat de gebruiker steeds sterker naar het middel verlangt en zich eigenlijk niet meer prettig kan voelen zonder. Bij een deel van de gebruikers is dit het geval, met name bij degenen die vaak gebruiken (bijvoorbeeld elke dag). Dit geldt nog sterker wanneer gebruikt wordt om de werkelijkheid te ontvluchten, bijvoorbeeld uit verveling of gebrek aan toekomstperspectief. Voor deze gebruikers kan de situatie ontstaan dat alleen hasj of weed nog belangrijk zijn, de rest is niet interessant.

Wat zijn de risico's?

 

Wat doet de overheid?
Handel in hasj en weed is strafbaar. Toch wordt de verkoop in >koffieshops= niet met voorrang opgespoord en vervolgd. Deze situatie is door de overheid bewust gecreëerd. Men acht hierdoor de kans kleiner, dat gebruikers van soft drugs in aanraking komen met de wereld van de hard drugs. Koffieshops mogen geen hard drugs verkopen, geen reclame maken, niet verkopen aan jongeren onder de 18 jaar en niet meer verkopen dan 5 gram per klant. In veel andere landen zijn de wetten en de vervolgingspraktijk voor gebruikers aanzienlijk harder. Bezit van een beetje hasj of weed kan jaren gevangenisstraf opleveren. Wie het over de grens meeneemt B al is het voor eigen vakantiegebruik B neemt een groot risico.

Kun je probleemgebruik herkennen?
Cannabisgebruik brengt bepaalde symptomen met zich mee, ze worden in deze folder beschreven. Maar die symptomen hoeven niet per se door het gebruik van hasj en weed te worden veroorzaakt. Het ligt duidelijker wanneer iemand elke dag 'stoned' is. Dat duidt op probleemgebruik en geestelijke afhankelijkheid.

Hoe ga ik om met cannabisgebruik van een ander?
In vrijwel ieders omgeving wordt wel eens hasj of weed gebruikt. Het kán voorkomen dat iemand flipt. Dit is geen reden voor paniek. Probeer de persoon in een rustige omgeving te kalmeren. Meestal lukt dat door hem gerust te stellen en door hem iets zoets te laten drinken of eten. Wanneer iemand verward en angstig blijft, is het verstandig een arts te raadplegen.

In het onderwijs, het jongerenwerk en in gezinnen met opgroeiende kinderen zal cannabis zeker ter sprake komen. Botweg verbieden is niet zo zinvol. De kans is dan groot dat de ander het eventuele gebruik probeert te verbergen en gesprekken erover vermijdt. Af en toe blowen kan dan ongezien overgaan in probleemgebruik. Belangrijk zijn:

 

Waar vind ik meer informatie en hulp?
Voor meer informatie en hulp kun je terecht bij de instellingen voor de verslavingszorg (ook wel Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs (CAD) genoemd). Ook bij de GGD kun je meer informatie krijgen. Deze instellingen zijn te vinden in elke grote en middelgrote stad (zie de telefoongids of bel de Drugs Informatielijn).

0900 - 1995

Fotografie : Pierre Verhoeff
Uitgave : Trimbos instituut